BW Türkiye

McKinsey & Company ile LeanIn.Org tarafından yürütülen ve 124 şirkette 9.500 çalışanı kapsayan geniş ölçekli araştırmaya göre:

• Şirketinde 5 yıl veya daha az süredir çalışan üst düzey kadınların %70’i sık tükenmişlik yaşadığını söylüyor.
• %81’i iş güvencesi konusunda endişeli.

Araştırmacılar, bu durumun özellikle yeni lider kadınların kendilerini kanıtlama baskısıyla daha fazla çalışmak zorunda kalmaları ve daha yoğun gözlem altında olmalarıyla ilişkili olduğunu belirtiyor.

İlginç olan şu, kadın ve erkek liderler görevde uzun süre kaldığında tükenmişlik ve iş güvencesi algısı neredeyse eşitleniyor. Yani sorun liderlik rolünün kendisi değil, o role geçiş süreci.

Evdeki “İkinci Mesai” Hâlâ Kadınların Üzerinde

Kültürel normlar önemli bir etken. Terfiyle ilgilenmeyen kadınların yaklaşık dörtte biri, artan iş sorumluluğunu özel hayatla dengelemenin zor olacağını belirtiyor.

Araştırma, partneri olan kadınların ev işlerinin çoğunu üstlenme olasılığının, partneri olan erkeklere göre üç kattan fazla olduğunu ortaya koyuyor.

“Hırs Farkı” Aslında Destek Farkı

Aynı rapora göre kadınlar ve erkekler kariyerlerine eşit derecede bağlı olduklarını ifade ediyor.
Ancak terfiye ilgi sorulduğunda kadınların daha temkinli olduğu görülüyor.

Araştırma bu farkı şöyle açıklıyor:

Kadınlar yeterli destek görmediklerinde terfiye daha az ilgi duyuyor; işyeri daha adil hale geldiğinde bu fark kayboluyor. Başka bir deyişle “hırs eksikliği” olarak yorumlanan tablo, aslında kurumsal destek eksikliğinin bir yansıması.

Terfi Yolunu Göremeyen Geri Çekiliyor

Çalışmaya katılan birçok kadın yönetici:

• Terfi süreçlerinde göz ardı edildiğini düşündüğünü,
• Kurum içinde ilerlemek için gerçekçi bir yol haritası göremediğini,
• Üst pozisyonlardaki yöneticileri “tükenmiş ve mutsuz” gördüğünü söyledi.

Bu algı, liderliği cazip bir hedef olmaktan çıkarabiliyor.

Psikolojik Eşik: Aynı Yetkinlik, Daha Düşük Öz-Değerlendirme

Harvard merkezli çalışmalar da benzer bir tabloya işaret ediyor:

• Kadınlar terfi şanslarını ortalama %39 olarak tahmin ederken,
• Erkekler aynı durumda başarı olasılığını %48 görüyor.

Yetkinlik aynı olsa bile kadınlar başarı ihtimalini daha düşük değerlendiriyor.
Bu durum psikolojide “öz-değerlendirme farkı” olarak tanımlanıyor.

Tükenmişlik Liderlik İştahını Azaltıyor

2025 verilerine göre üst düzey kadınların yaklaşık %60’ı sık sık tükenmişlik yaşadığını ifade ediyor.
Esnek çalışma modellerinin zayıflaması ve destek mekanizmalarının azalması, kariyer ilerlemesini birçok kadın için: “Başarıdan çok bedel ödemek” anlamına getirebiliyor.

10 Yıllık Araştırma Programı Ne Söylüyor?

Kadınların iş hayatındaki ilerleyişini izlemek amacıyla başlatılan bu uzun soluklu çalışma, adını Lean In kitabından alıyor. Kitabın yazarı Sheryl Sandberg, yıllar önce başlattığı tartışmada kadınların liderliğe erişiminin bireysel tercihlerle açıklanamayacağını savunmuştu.

Bugün gelen veriler, bu tartışmanın hâlâ geçerliliğini koruduğunu gösteriyor.

Zehra KILIÇ