BW Türkiye

Mitolojik yakıştırmalardan kritik minerale: Gümüş, jeopolitik riskler, endüstriyel talep ve azalan arzın etkisiyle tüm zamanların en yüksek seviyelerine tırmanıyor.

"Şeytan Metali", gümüş için pratik, dini, ekonomik ve sembolik çağrışımların bir araya gelmesiyle ortaya çıkan folklorik ve edebi bir lakaptır. Bu etiket tek bir kökene dayanmaz; farklı kültürlerin gümüşün sıra dışı özelliklerini ve toplumsal etkilerini nasıl yorumladığını yansıtır.

Bu sıfatın arkasındaki temel nedenler

• Aydınlık Ama Soğuk, Rahatsız Edici Bir Görünüm
• Gümüşün parlak, ayna gibi parlaklığı ve kararma (siyahlaşma) eğilimi görsel bir belirsizlik yaratıyordu: saf ve cennet gibi görünür ama karanlık ve "bozulmuş" hale gelebilir. Bu ikilik doğaüstü yorumları davet ediyordu; tehlikeyi gizleyen güzel bir şey.
• Ay ile İlişki, Değişkenlik ve Eşiktelik
• Geleneklerde gümüş ay ile ilişkilendirilir (soğuk ışık, döngüler). Ay, değişimi, istikrarsızlığı ve eşikleri simgeler; bunlar, güneşin daha istikrarlı ve hayat veren sembolizmiyle karşılaştırıldığında, eşiksel veya potansiyel olarak kötücül olarak kolayca okunabilir.
• Koruma ve Ürkütücü Olaylara Karşı Bir Silah Olarak Kullanım
• Halk inanışı, gümüşün cadılar, kurt adamlar ve ruhlar üzerinde bir güce sahip olduğunu ileri sürer. Paradoksal olarak, bir nesne doğaüstü kötülüklere karşı etkili kabul edildiğinde, aynı zamanda o etki alanıyla lekelenmiş olarak da görülebilir; bu nedenle gümüş hem koruyucu hem de esrarengiz işlevlerle iç içe geçmiş olur.
• Zenginlik ve Açgözlülükle Dini ve Ahlaki Gerginlikler
• Gümüş, yüzyıllar boyunca madeni paranın temel aracıydı. İncil ve Orta Çağ metinleri gümüşü açgözlülük, ihanet ve günahla (Yahuda'nın otuz gümüş parası) ilişkilendirir. Bu ahlaki damga, metalin ahlaki açıdan tehlikeli olduğunu ima eden aşağılayıcı etiketlerle ifade edilebilirdi.
• Madencilik ve Rafinasyonda Toksisite ve Pratik Tehlikeler
• Gümüş cevheri genellikle arsenik, kurşun ve cıva ile birlikte bulunur. Tarihsel gümüş madenciliği ve rafinasyonu, işçileri zehirlere ve çevresel zararlara maruz bırakmıştır; gözle görülür sosyal ve sağlık zararları, gümüş üretimini halkın bilincinde tehlikeli ve "şeytani" bir emekle ilişkilendirmiştir.
• Edebi ve Sansasyonel Kullanım Takma Adı Güçlendirdi
• 19. ve 20. yüzyıl Gotik edebiyatı, ucuz romanlar ve sansasyonel gazetecilik, dramatik sıfatları tercih ediyordu. "Şeytan metali" çarpıcı bir imge oluşturuyor ve Batı sınırını, okültizmi veya endüstriyel tehlikeleri (örneğin madenci hikayeleri, ucuz romanlar) çağrıştırmak için yeniden kullanılıyordu.

Terimin Göründüğü Örnekler ve Bağlamlar

• Folklor/Gotik: Yazarlar ve hikaye anlatıcıları, gümüşün doğaüstü anlatılardaki esrarengiz rolünü vurgulamak için "şeytan metali"ni kullanmışlardır.
• Madencilik Tarihi: Silikozis, cıva zehirlenmesi ve tehlikeli madenler hakkındaki çağdaş anlatılar, bazen insan maliyeti nedeniyle gümüşü lanetli olarak nitelendiriyordu.
• Dinsel/Ahlaki Söylem: Vaazlar ve ahlakçılar gümüşü ve parayı günaha ve yozlaşmaya bağlayarak olumsuz lakabın pekiştirilmesini sağladılar.
• Popüler Kültür: Film ve pulp tasvirleri, bu ifadeyi hem arzu edilir hem de tehlikeli bir şeyin çağrıştıran kısaltması olarak sürdürdü.

"Şeytan metali", gerçek bir sınıflandırma değil, katmanlı bir kültürel metafordur. Gümüşün çelişkili niteliklerinden (parlak ama aynı zamanda kararabilir, ay ve eşikte, ekonomik olarak merkezi ama aynı zamanda toplumsal olarak aşındırıcı) ve çıkarılması ve kullanımındaki gerçek tehlikelerden doğmuştur. Bu ifade, gümüşün güzelliği ile pahalı, bazen de tekinsiz sonuçları arasındaki gerilimi mükemmel bir şekilde yansıttığı için varlığını sürdürmüştür.

Günümüzde ise gümüşteki rekor artış bu değerli metali gündeme taşıdı. Gümüşün değer artışı, yıl içinde ons fiyatı 4.000 dolar eşiğini aşan altının rallisiyle paralel ilerledi. Ekim ayı ortasında gümüş fiyatı 54,47 dolar/ons seviyesine çıkarak tarihin en yüksek noktasına ulaştı ve yıllık bazda %71 artış kaydetti. Ardından bir miktar geri çekilme yaşansa da, düşük tedarik seviyelerine karşın fiyatlar yeniden yükseliş eğilimine girdi.

Neden Yükseliyor?

Uluslararası piyasalardan derlenen bilgilere göre yükselişin arkasında birden fazla güçlü dinamik bulunuyor:

• Güvenli Liman Etkisi

Jeopolitik gerginlikler ve finansal belirsizlik dönemlerinde gümüş, tıpkı altın gibi yatırımcıların korunaklı varlık tercihlerinden biri hâline geldi.

• Fed’in Faiz İndirim Süreci

Düşen tahvil faizleri ve gevşeyen para politikası, değerli metallere olan talebi artırdı.

• Arz Sıkışıklığı

Londra Metal Borsası ve Çin’de gümüş stoklarının hızla azalması, fiyatları yukarı çeken temel sebepler arasında.

• ABD’nin Kritik Mineral Kararı

Gümüşün ABD tarafından “kritik mineral” ilan edilmesi, gelecekte artacak talebin sinyalini vererek fiyatları destekledi.

Saxo Capital Emtia Strateji Başkanı Ole Hansen, özellikle güneş enerjisi, elektronik ve elektrikli araç sektörlerinden gelen talebin istikrarlı biçimde arttığını belirtiyor.

Zehra KILIÇ