BW Türkiye

Dijitalleşmenin kişinin dış dünyayla kurduğu ilişki biçimlerini dönüştürdüğünü belirten uzmanlar, aynı zamanda zihinsel yapılanma, duygusal düzenleme kapasitesi ve davranış örüntülerini de belirgin şekilde etkilediğini söylüyor.

Dijital içeriklerin hızlı tüketiminin beynin dopamin sistemini bozduğunu ve sıradan aktivitelerden alınan keyfi azalttığını vurgulayan Uzman Klinik Psikolog İpek Erol, “Kişi artık basit bir yürüyüşten, kitap okumaktan ya da bir sevdiği insanlarla zaman geçirmekten keyif alamamaya başlar, çünkü beyin yüksek uyarana koşullanmıştır.” dedi. Haz odaklı zihinsel yapılanmanın, olumsuz duygularla başa çıkma becerilerini körelttiğine dikkat çeken Erol, sağlıklı psikoloji için olumsuz duygulara da yer açabilmek gerektiğini kaydetti.

Beynin Dikkat Sistemi Dijitalleşmeyle Doğrudan Hedef Alınıyor

İnsan beyninde dikkat sisteminin merkezinde yer alan prefrontal korteksin, dış uyaranlar arasında seçim yapmayı, dikkat odağını sürdürmeyi ve dürtüleri kontrol etmeyi sağladığını kaydeden Uzman Klinik Psikolog İpek Erol, “Sosyal medya uygulamaları, özellikle reels, shorts, stories gibi kısa süreli içeriklerle bu bölgeleri sürekli uyararak, dopaminerjik ödül sisteminde yapay bir aşırı duyarlılık oluşturur.” şeklinde konuştu.

Nörobilim araştırmaları, hızlı ve kolay tüketilen içeriklerin beynin ödül merkezinde kısa süreli haz patlamaları yarattığını, ancak bu etkinin sürdürülebilir olmadığını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu durum, kullanıcıların daha fazla içerik tüketme isteğini tetikliyor, ancak uzun vadede dikkat dağınıklığı, motivasyon kaybı ve tatminsizlik gibi olumsuz etkiler bırakıyor.

Dijital İçerik Maruziyeti Öğrenmeyi Engelliyor

Psikiyatristler, özellikle gençlerin yoğun dijital içerik maruziyetiyle risk altında olduğunu vurguluyor. Çocuk ve ergenlerde dopamin sisteminin henüz gelişim aşamasında olduğuna dikkat çeken uzmanlar, bu tür içeriklerin öğrenme süreçlerini de olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.

Uzmanlar, dijital detoks, ekran süresinin sınırlanması ve içerik tüketiminde bilinçli tercihler yapılmasının önemine dikkat çekiyor. “Kısa vadeli hazların peşinde koşmak yerine, uzun vadeli tatmin sağlayan aktiviteler seçmek beynin dopamin sistemini dengede tutar” uyarısı yapılıyor.

Zehra KILIÇ