BW Türkiye

Bugün birçok aile şirketi yeni kuşağı yetiştiriyor ancak şirketin yönetim sistemi hâlâ kurucunun deneyimine ve kişisel otoritesine dayanıyor. Yani halef hazır olsa bile devralacağı yapı çoğu zaman hazır olmuyor.

Mirası koruma isteği var, plan eksik

PwC'nin 2025 yılında 62 ülke ve bölgede 1.325 aile şirketiyle yaptığı araştırmaya göre, şirketlerin yüzde 78'i işi gelecek nesillere taşımayı, yüzde 77'si ise aile mirasını yaşatmayı en önemli hedefleri arasında görüyor.

Ancak Standard Chartered'ın Temmuz 2026 tarihli raporu farklı bir tablo ortaya koyuyor. Dünyadaki aile şirketlerinin yaklaşık yüzde 70'inin yazılı bir halefiyet planı bulunmuyor.

Yani aileler şirketlerini gelecek kuşaklara bırakmak istiyor ancak yetki paylaşımı, sahiplik yapısı ve karar alma mekanizmaları çoğu zaman önceden planlanmıyor.

Bu durum, şirkette çalışmaya istekli ve iyi eğitim almış bir aile üyesi olduğunda ilk bakışta sorun gibi görünmeyebiliyor. Oysa bir sonraki kuşağa yalnızca bilgi ve deneyim aktarmak yeterli değil. Şirketin, kurucudan bağımsız şekilde çalışabilecek bir sisteme sahip olması gerekiyor. Aksi halde yeni lider, kurumsallaşmış bir şirket yerine yıllardır tek kişide toplanan tüm sorumlulukları devralıyor.

Profesyonel yönetim artık daha fazla tercih ediliyor

Türkiye'deki büyük aile şirketlerinde son dönemde yapılan üst düzey atamalar da bu dönüşümü gösteriyor.

Sabancı Holding'de Hayri Çulhacı, Mart 2025'te grubun ilk aile dışı yönetim kurulu başkanı oldu. Yıldız Holding'de Mehmet Tütüncü, Mayıs 2025'ten bu yana hem yönetim kurulu başkanlığı hem CEO görevini yürütüyor. Dedeman Hotels & Resorts International'da başkanlık Ergün Demiray'a devredilirken, SANKO Holding de 23 Şubat 2026 itibarıyla Cantekin Dinçerler'i CEO olarak görevlendirdi. 

Bu örnekler, ailelerin şirketten tamamen çekildiği anlamına gelmiyor. Tam tersine, günlük operasyonlar profesyonel yöneticilere bırakılırken aileler daha çok sahiplik, yönetim kurulu ve uzun vadeli stratejiye odaklanıyor. Böylece aile etkisi, günlük müdahaleden çok kurumsal gözetim ve stratejik yönlendirme şeklinde devam ediyor.

Kurumsallaşma olmadan ilerlemek mümkün değil   

Kurumlara Yönetim ve Eğitim Danışmanlığı hizmeti veren Doç.Dr. Zeki Yüksekbilgili’ye göre; aile şirketlerinin başarılı ve daha da önemlisi uzun vadeli sürdürülebilir olmasının en temel yolu kurumsallaşmaktan geçiyor. Kurumsallaşmanın temelinde ise aile anayasasının ortak bir kabul ile belirlenmesi yatıyor. Aile anayasasının aile üyeleri arasındaki ilişkileri ve aile işletmesinin yönetimini düzenlemek için oluşturulan kurallar, ilkeler ve yönergeler bütünü belirlemesi hayati önem taşıyor. Kurumsallaşamama, sadece aile şirketlerinin değil tüm girişimlerin ortak problemi zira Statix Group’un araştırmasına göre Türkiye'deki şirketlerin %80'i beşinci yılını tamamlayamıyor (aynı araştırmaya göre Avrupa'daki birçok işletme ortalama 12,5 yıl varlığını sürdürüyor). Tabi ki hazırlanacak olan anayasanın ailenin ve aile işletmesinin hem geleneksel hem de etik ilkelerini yansıtması gerekiyor.

Adaptasyon şart

Aile şirketlerinin sürdürülebilir olabilmelerinin bir diğer önemli ayağı da adaptasyon. Yüksekbilgili, değişen iş dünyası içerisinde adaptasyonun yalnızca teknoloji yatırımı değil; organizasyon, liderlik ve insan yönetimi dönüşümünü de gerektirdiğini belirtiyor. İşte tüm bu süreçleri yönetecek aile şirketlerindeki liderlerin de bu beceri setine sahip olan yöneticilerden seçilmesi gerekiyor ki her zaman aile içerisinde bu becerilere sahip yöneticiler olmadığı durumlarda profesyonel yöneticilerle çalışmak ve liderliği devretmek en doğru yaklaşım haline geliyor.

Kotter – Change Management araştırmaları değişim girişimlerinin önemli bir bölümünün organizasyonel direnç, liderlik eksikliği ve çalışanların sürece dahil edilmemesi nedeniyle hedeflenen sonuçlara ulaşamadığı gösteriliyor. Dolayısıyla aile şirketlerinin başındaki liderlerin -aileden veya profesyonel- bu temel alanları kapsamaları hayati önem taşıyor.

Bammens, Voordeckers & Van Gils’in araştırma sonuçları aile işletmelerinde yönetim kurulunun yapısı ve aile dışından kişilerin yönetime katılımının şirketin bilgi ve kaynak kapasitesini artırabileceğini, aile şirketine yeni bilgi, deneyim ve bakış açısı kazandırabildiğini ortaya koydu.

Zehra KILIÇ